Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự án Luật được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Dự thảo cũng hướng tới phát triển dịch vụ đấu giá tài sản theo cơ chế thị trường, nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước.
Dự thảo Luật gồm 7 chương, 64 điều, kế thừa các quy định đang phát huy hiệu quả, đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung để khắc phục những hạn chế trong thực tiễn.
Đáng chú ý, về trình tự, thủ tục đấu giá tài sản bắt buộc phải bán thông qua đấu giá, dự thảo nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên từ 20% đến 50% giá khởi điểm.
Dự thảo cũng bổ sung quy định người tham gia đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá được coi là đã đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm, nhằm hạn chế tình trạng "cò mồi", người không có nhu cầu mua thực sự vẫn tham gia đấu giá để trục lợi.
Về chế tài xử lý đối với người trúng đấu giá, tại điều 56, dự thảo bổ sung quy định cấm cá nhân trúng đấu giá nhưng bỏ cọc tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở. Trường hợp người trúng đấu giá vi phạm pháp luật về đấu giá hoặc pháp luật có liên quan dẫn đến kết quả đấu giá bị hủy, người này cũng không được nhận lại khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng quy định chỉ yêu cầu niêm yết tại UBND cấp xã đối với tài sản là bất động sản; bổ sung thủ tục đấu giá rút gọn đối với một số tài sản có giá khởi điểm nhỏ hoặc cần xử lý nhanh, đồng thời bổ sung quy định về đấu giá trực tuyến đối với một số loại tài sản.
Cơ quan thẩm tra lưu ý mức đặt trước tối đa 50%
Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết hồ sơ dự án Luật cơ bản đáp ứng yêu cầu, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất của dự thảo và các văn bản liên quan, bổ sung cơ sở thực tiễn, đánh giá tác động đối với những quy định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân.
Đối với đề xuất nâng tiền đặt trước khi đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân lên mức 20-50% giá khởi điểm, Ủy ban Kinh tế và Tài chính ghi nhận mục tiêu tăng trách nhiệm của người tham gia và hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng mức tối đa 50% là tương đối cao, có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận đấu giá, chi phí vốn và mức độ cạnh tranh. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần bổ sung số liệu, đánh giá cụ thể tình trạng trúng đấu giá nhưng không thanh toán, hiệu quả của việc tăng tiền đặt trước; đồng thời làm rõ căn cứ lựa chọn khung 20-50% và tiêu chí xác định mức cụ thể trong khung này.
Về lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và phạm vi áp dụng. Đối với tài sản có giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm thấp, giao Chính phủ quy định cụ thể ngưỡng giá, trường hợp và phương thức lựa chọn.
Trường hợp áp dụng cơ chế chỉ định, cần quy định rõ điều kiện, tiêu chí, phạm vi, trách nhiệm giải trình và công khai kết quả; nếu có từ hai tổ chức hành nghề đấu giá trở lên đáp ứng yêu cầu thì phải bảo đảm lựa chọn theo tiêu chí khách quan, công khai, bình đẳng, tránh phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người có tài sản.
Đối với đăng ký tham gia đấu giá và xác định người trúng đấu giá trong trường hợp không có giá trả hợp lệ, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát các quy định liên quan để bảo đảm tính đồng bộ, phân định rõ các giai đoạn đăng ký, tham dự phiên đấu giá và trả giá. Đồng thời, cần làm rõ hậu quả pháp lý, cách xử lý tiền đặt trước trong từng trường hợp. Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế bốc thăm, dự thảo cần quy định cụ thể điều kiện, trình tự và phương án xử lý khi tất cả người tham dự không chấp nhận bốc thăm.
Về đấu giá trực tuyến, dự thảo quy định bắt buộc đấu giá trên Hệ thống đấu giá trực tuyến đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên. Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ cơ sở thực tiễn, khoa học của ngưỡng giá này, đồng thời nghiên cứu biện pháp ngăn chặn việc chia nhỏ tài sản hoặc cố tình xác định giá khởi điểm không phù hợp nhằm né tránh quy định.
Về xác định người trả giá liền kề và xử lý trường hợp người trúng đấu giá từ chối kết quả: Đề nghị hoàn thiện cơ chế xác định người trả giá liền kề, nhất là trường hợp có từ hai người trở lên cùng trả một mức giá. Các tiêu chí xác định cần khách quan, có thể kiểm chứng; trường hợp không thể xác định thì có thể áp dụng cơ chế bốc thăm công khai để hạn chế tranh chấp.
Đối với bước giá, dự thảo cần quy định rõ nguyên tắc, tiêu chí áp dụng nhằm tránh việc xác định bước giá quá cao hoặc quá thấp, ảnh hưởng đến cạnh tranh và khả năng hình thành mức giá sát thị trường. Với tài sản công có giá trị lớn hoặc tài sản đặc thù, việc xác định bước giá phải bảo đảm căn cứ khách quan, minh bạch và có thể kiểm tra, giám sát.
Một nội dung được cơ quan thẩm tra lưu ý là việc hủy kết quả đấu giá và bảo vệ người mua ngay tình. Theo đó, cần xác định rõ phạm vi bảo vệ người mua đã thanh toán đầy đủ, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng kết quả đấu giá sau đó bị hủy.
Dự thảo cần quy định cụ thể việc xử lý tài sản, tiền đã thanh toán, các chi phí hợp lý, trách nhiệm bồi thường và quyền lợi của bên thứ ba ngay tình. Đồng thời, cần bổ sung hậu quả pháp lý tương ứng đối với trường hợp người có tài sản tự ý hủy giao kết, hủy hợp đồng mua bán, không phê duyệt hoặc hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị rà soát tính thống nhất về thời hạn, thời hiệu khiếu nại, khởi kiện và yêu cầu hủy kết quả đấu giá với pháp luật dân sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính.
Theo Cổng thông tin Quốc hội
